ตัวหารร่วมมาก (ห.ร.ม.) คือ จำนวนนับที่มากที่สุด ที่สามารถนำไป หารจำนวนนับตั้งแต่สองจำนวนขึ้นไปได้ลงตัวพอดี การหา ห.ร.ม. มีประโยชน์มากในการทอนเศษส่วนให้เป็นเศษส่วนอย่างต่ำ มี 3 วิธีหลักๆ ในการหา ห.ร.ม.

The Greatest Common Divisor (GCD), also known as the Greatest Common Factor (GCF), is the largest counting number that divides two or more numbers without leaving a remainder. Finding the GCD is very useful for simplifying fractions. There are 3 main methods to find it.

1

✅ การหา ห.ร.ม. โดยพิจารณาตัวประกอบ / Listing Factors Method

ภาษาไทย

หลักการ: หาตัวประกอบทั้งหมดของแต่ละจำนวน จากนั้นดูว่ามีตัวประกอบใดบ้างที่เหมือนกัน (ตัวประกอบร่วม) แล้วเลือก ตัวเลขที่มากที่สุด มาเป็น ห.ร.ม.

English

Principle: List all the factors of each number. Identify the common factors they share, and then select the largest number among them as the GCD.

ตัวอย่างที่ 1.1 : หา ห.ร.ม. ของ 12 และ 18
ตัวประกอบของ 12 คือ: 1, 2, 3, 4, 6, 12
ตัวประกอบของ 18 คือ: 1, 2, 3, 6, 9, 18
ตัวประกอบร่วมของ 12 และ 18 คือ 1, 2, 3 และ 6
ตัวประกอบร่วมที่ มากที่สุด คือ 6
ดังนั้น ห.ร.ม. คือ 6
ตัวอย่างที่ 1.2 : หา ห.ร.ม. ของ 20 และ 30
ปัจจัยของ 20: 1, 2, 4, 5, 10, 20
ปัจจัยของ 30: 1, 2, 3, 5, 6, 10, 15, 30
ตัวร่วม: 1, 2, 5, 10
ดังนั้น ห.ร.ม. คือ 10
ตัวอย่างที่ 1.3 : หา ห.ร.ม. ของ 16 และ 24
ปัจจัยของ 16: 1, 2, 4, 8, 16
ปัจจัยของ 24: 1, 2, 3, 4, 6, 8, 12, 24
ตัวร่วม: 1, 2, 4, 8
ดังนั้น ห.ร.ม. คือ 8
2

✅ การหา ห.ร.ม. โดยการแยกตัวประกอบ / Prime Factorization Method

ภาษาไทย

หลักการ: แยกตัวประกอบให้อยู่ในรูปผลคูณของจำนวนเฉพาะ จากนั้นเลือก "จำนวนเฉพาะที่ซ้ำกันทุกบรรทัด" มาคูณกัน

English

Principle: Prime factorize each number and multiply the common prime factors.

ตัวอย่างที่ 2.1 : หา ห.ร.ม. ของ 24 และ 36
24 = 2 × 2 × 2 × 3
36 = 2 × 2 × 3 × 3
คูณตัวที่ซ้ำกัน: 2 × 2 × 3 = 12
ดังนั้น ห.ร.ม. คือ 12
ตัวอย่างที่ 2.2 : หา ห.ร.ม. ของ 40 และ 60
40 = 2 × 2 × 2 × 5
60 = 2 × 2 × 3 × 5
ตัวร่วม: 2, 2, 5
ห.ร.ม. = 2×2×5 = 20
ตัวอย่างที่ 2.3 : หา ห.ร.ม. ของ 48 และ 72
48 = 2 × 2 × 2 × 2 × 3
72 = 2 × 2 × 2 × 3 × 3
ตัวร่วม: 2, 2, 2, 3
ห.ร.ม. = 2×2×2×3 = 24
3

✅ การหา ห.ร.ม. โดยการหารสั้น / Short Division Method

ภาษาไทย

หลักการ: นำจำนวนที่หารทุกจำนวนลงตัวมาหารไปเรื่อยๆ นำ "ตัวหารหน้าเครื่องหมาย" มาคูณกัน

English

Principle: Use short division until no common divisor exists. Multiply all divisors.

ตัวอย่างที่ 3.1 : หา ห.ร.ม. ของ 30, 45 และ 60
5 30 45 60
3 6 9 12
2 3 4
ห.ร.ม. = 5 × 3 = 15
ตัวอย่างที่ 3.2 : หา ห.ร.ม. ของ 84 และ 108
2 84 108
2 42 54
3 21 27
7 9
ห.ร.ม. = 2×2×3 = 12
ตัวอย่างที่ 3.3 : หา ห.ร.ม. ของ 120 และ 150
2 120 150
5 60 75
3 12 15
4 5
ห.ร.ม. = 2×5×3 = 30
4

✅ การหา ห.ร.ม. โดยขั้นตอนวิธีของยูคลิก / Euclidean Algorithm

ภาษาไทย

หลักการ: เหมาะสำหรับการหา ห.ร.ม. ของจำนวนที่มี ค่ามาก โดยการนำเลขที่มีค่าน้อยไปหารเลขที่มีค่ามาก แล้วนำเศษที่ได้ไปหารตัวหารเดิมวนไปเรื่อยๆ จนกว่าเศษจะเป็น 0 ตัวหารตัวสุดท้ายคือ ห.ร.ม.

English

Principle: Ideal for large numbers. Divide the larger number by the smaller one, then divide the divisor by the remainder. Repeat until the remainder is 0. The last divisor is the GCD.

ตัวอย่างที่ 4.1 : หา ห.ร.ม. ของ 156 และ 348
348 156 2
312
4 36 156
144
36 12 3
36
0 ห.ร.ม. = 12
ตัวอย่างที่ 4.2 : หา ห.ร.ม. ของ 375 และ 1,200
1200 375 3
1125
5 75 375
375
ห.ร.ม. = 75 0
ตัวอย่างที่ 4.3 : หา ห.ร.ม. ของ 170 และ 442
442 170 2
340
1 102 170
102
102 68 1
68
2 34 68
68
ห.ร.ม. = 34 0

คำศัพท์ที่น่าสนใจ / Key Vocabulary

คำศัพท์คณิตศาสตร์ภาษาอังกฤษ พร้อมรากศัพท์

คำศัพท์ รากศัพท์ / Root ความหมาย / Meaning
Greatest Common Divisor (GCD) greatest(Eng) + communis(common) + dividere(to divide) ตัวหารร่วมมาก (ห.ร.ม.) · The largest number that divides two or more numbers evenly
Euclidean Algorithm Euclid (Name) + Algorithm (Ar. al-Khwarizmi) ขั้นตอนวิธีของยูคลิก · A method for finding the GCD by repeated division
Common Factor communis(common) + facere(make/do) ตัวประกอบร่วม · A factor that is shared by two or more numbers
Divisible dividere(to divide) หารลงตัว · Capable of being divided without leaving a remainder
Remainder re(back) + manere(remain/stay) เศษ(จากการหาร) · An amount left over after division
Intersection inter(between) + secare(cut) อินเตอร์เซกชัน/ส่วนร่วม · The formal term for the overlap of sets of factors